Digital

Digital

Nieuws

Ook ambtenaren misbruiken WOB

Natuurlijk zijn er burgers die misbruik maken van de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB). Maar ook ambtenaren zijn niet vrij van schuld, zegt WOB-specialist Roger Vleugels tegen Binnenlands bestuur: “Hun archieven zijn niet op orde, ze zijn niet voldoende toegerust en hebben geen beslisbevoegdheid.”

Vleugels heeft een ambtelijk onderzoek naar het aantal WOB-verzoeken in Nederland grondig geanalyseerd. Uit dat onderzoek blijkt dat het aantal WOB-verzoeken in Nederland onthutsend laag is: landelijk zo’n 2000 tot 2500 per jaar. In vergelijkbare buitenlanden is dat vijf tot tien keer zoveel.

Vleugels heeft in zijn analyse een verschil gemaakt tussen echte WOB-verzoeken, gericht op het algemeen belang, en WOB-verzoeken die voortkomen uit individuele belangen. Die laatste tref je vooral aan bij de politie, waar frustraties over opgelegde boetes een belangrijke rol spelen. Vleugels: “Tweederde van de WOB-verzoeken gaat naar de politie, terwijl deze eigenlijk niet WOB-waardig zijn. De Wet Politiegegevens biedt meer mogelijkheden, zoals het recht op correctie. Ik heb nooit begrepen hoe het bij de politie ooit in zwang is geraakt al die WOB -verzoeken te behandelen. Wij zijn wereldwijd uniek in de hoeveelheid WOB -verzoeken naar de politie.”

Het aantal WOB-verzoeken is bij gemeenten relatief hoog. Logisch, zegt Vleugels: “Daar hebben burgers het meest direct contact mee. Vaak komen mensen met een bezwaar bij een gemeente.” Maar absoluut gezien gaat het om een gering aantal: “De meeste gemeenten registreren de WOB -verzoeken niet eens, vanwege de verwaarloosbare werkdruk.”
De reden: “Wij controleren het openbaar bestuur amper. Duitsland heeft op ieder moment minstens vier parlementaire enquêtes lopen. Per kamerlid hebben zij twee WOB-specialisten. Wij hebben geen traditie van controleren van politiek gezag, dus zijn er minder WOB-verzoeken.”

Overigens stelt Vleugels vast dat ook ambtenaren en goede WOB-afhandeling niet bevorderen: “Omdat de archieven niet op orde zijn. Daarbij hebben WOB-ambtenaren geen speciale opleiding gehad, want die is er niet in Nederland. Het zijn vaak lagere ambtenaren die geen beslisbevoegdheid hebben. Dat heeft kosteneffecten. Als in Nederland de wet wordt gevolgd, zouden er 50 medewerkers voor de WOB per departement moeten zijn. Het zijn er nu drie. In totaal zijn dat er minder dan één Brits ministerie. Ik noem dat oneigenlijk gebruik.”

Vleugels heeft veel kritiek, maar werkt ook aan verbetering. Zo is hij de aanstichter van een initiatiefwetsvoorstel van GroenLinks voor een verbetering van de huidige wet openbaarheid bestuur. Daarin komt meer nadruk op de onderbouwing van een WOB-verzoek door de indiener. Als uit die onderbouwing niet blijkt dat het algemeen belang wordt gediend, wordt het verzoek niet-ontvankelijk verklaard.

Bron: Binnenlands bestuur 1 augustus 2013